Ni ddylai cadeirydd cynllunio Caerdydd fod yn benodiad pleidiol

Mae Cymdeithas Ddinesig Caerdydd yn galw am benodi cadeirydd cynllunio pwerus yn annibynnol, fel y gellir clywed llais y cyhoedd.

Dylai teyrngarwch cyntaf y cadeirydd cynllunio fod i bobl Caerdydd; nid i’r blaid sy’n dal pwer.  
Zenith a adnabuwyd fel ‘adeliad hyllaf Caerdydd’ a gymeradwywyd yn ddiweddar gan pwyllgor cynllunio’r sir.

Mae Cymdeithas Ddinesig Caerdydd yn galw am benodi cadeirydd pwyllgor cynllunio Caerdydd yn annibynnol o wleidyddiaeth plaid, fel fod fwy o gyfle i glywed llais y cyhoedd.  

Daw’r galw hyn cyn cyfres o faterion cynllunio dadleuol iawn gael ei thrafod, megis yr arena newydd a’r Amgueddfa Meddygaeth Filwrol amhoblogaidd.

Dywedodd Nerys Lloyd-Pierce, cadeirydd Cymdeithas Ddinesig Caerdydd:

“Pan fydd Cyngor Caerdydd yn cynnal ei gyfarfod cyffredinol blynyddol ac yn penodi cadeirydd cynllunio dylai’r penderfyniad fynd i bleidlais wedi’i chofnodi.  Dylid cynghorwyr lleol ddewis eu person eu hunain i gadeirio’r pwyllgor.  Ni ddylai’r cadeirydd cynllunio gael ei ddewis ar eu cyfer gan arweinyddiaeth y blaid lywodraethol.  Bydd cadeirydd sy’n cael ei ddewis yn annibynnol yn fwy tebygol o wrando ar lais y cyhoedd pan wneir penderfyniadau pwysig.”

Mae Cymdeithas Ddinesig Caerdydd bellach yn galw ar Gyngor Caerdydd i:

Cynnal pleidlais wedi’i chofnodi ar benodiad y cadeirydd cynllunio yn ei gyfarfod cyffredinol blynyddol

I wneud hynny ar sail pleidlais rydd, lle na chaniateir i aelodau’r cabinet bleidleisio. 

Ym mis Ebrill, ysgrifennodd Cymdeithas Ddinesig Caerdydd at arweinwyr y pleidiau.  Bu cyfarfod rhwng arweinwyr grwpiau’r Ceidwadwyr a’r Democratiaid Rhyddfrydol â’r Gymdeithas Ddinesig i drafod y cynigion.  Ni wnaeth arweinydd y cyngor ymateb.    

Mae’r llythyr yn darllen fel a ganlyn:  

“Rwy’n deall y bydd cadeirydd pwyllgor cynllunio Caerdydd yn cael ei ethol yn eich cyfarfod blynyddol, sydd i’w gynnal ym mis Mai [bydd y cyfarfod yn cael ei gynnal nawr ar 26 Tachwedd].  

“Rwy’n deall yr etholir y cadeirydd dan bleidlais sydd wedi’i chwipio.  Hynny yw, mae rheolwyr busnes y pleidiau (neu’r chwipiaid) yn cyfarwyddo aelodau o pa ffordd i bleidleisio.  

“Penodir y chwipiaid gan arweinydd pob grŵp er mwyn cynnal disgyblaeth plaid pob grŵp.  Mae’r system chwipio yn arbennig o bwysig i’r blaid lywodraethol er mwyn sicrhau y gallant gael cymeradwyaeth y cyngor ar gyfer mesurau pwysig yn eu rhaglen, yn enwedig y gyllideb flynyddol.  

“Os oes gan blaid fwyafrif, gall eu chwipiaid sicrhau bod eu rhaglen yn cael ei chymeradwyo.  

“Mae’r system chwip yn rhan sefydledig o ddemocratiaeth mewn systemau seneddol.  Er gwaethaf ei ddiffygion – a’r ffordd y mae’n tynnu pŵer oddi wrth aelodau etholedig unigol heb swyddi cabinet – mae’n rhan dderbyniol o’r system o ddemocratiaeth fodern yn y Gorllewin.  

“Fodd bynnag, mae ei ddefnyddio er mwyn dewis cadeirydd pwyllgorau yn llai unffurf.  Er enghraifft, nid yw Senedd y DU na Senedd Cymru yn defnyddio’r system chwipio er mwyn dewis cadeiryddion pwyllgorau craffu.  Mae hyn yn deillio o ddiwygiadau cymharol ddiweddar a oedd yn ceisio gwell cydbwysedd rhwng y pwyllgor gwaith (Gweinidogion yn achos senedd) ac aelodau’r ‘meinciau cefn’ – a’u rôl yw craffu arnynt. 

‘Y broblem o ran defnyddio’r system chwipio i ddewis cadeirydd pwyllgor craffu neu reoleiddio fel cynllunio yw ei fod yn gosod yr hyn a ddylai fod yn rôl sy’n annibynnol ar y weithrediaeth [yr executive] o fewn system sy’n bodoli i ddiwallu anghenion y weithrediaeth.  

“Rwy’n credu bod canfyddiad cryf bod y system a ddefnyddir yng Nghaerdydd yn ffafrio’r weithrediaeth.  Mae hyn yn niweidiol i ganfyddiad cyffredinol y system gynllunio.  Mae’r weithrediaeth ei hun yn aml yn cyflwyno prosiectau mawr y mae angen eu cymeradwyo’n gynllunio.  Felly, mae ganddynt ddiddordeb personol mewn pasio prosiectau o’r fath.  Felly, er mwyn osgoi ymddangosiad o unrhyw ddylanwad ormodol yn cael ei roi ar y cadeirydd, ni ddylid chwipio’r bleidlais i’w benodi ac ni ddylid caniatáu i aelodau’r weithrediaeth bleidleisio ychwaith.  Dylai fod yn bleidlais rydd.”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s